دشتی را بیشتر بشناسیم
دَشتی
یکی از شهرستانهای استان بوشهر ایران است، وشهر خورموج مرکز این شهرستان
است. مساحت این شهرستان ۵۰۰۸ کیلومتر مربع است. شهرستان دشتی از جمله
شهرستانهای فرهنگی ایران زمین است که متاسفانه امروزه به این فرهنگ کمتر
توجه شده و در حال حرکت به سوی نابودی است.
جمعیت
جمعیت این شهرستان ۶۹٬۳۵۰ (سال ۱۳۸۳خ.) نفر است. مرکز بخش مرکزی شهر خورموج و مرکز بخش کاکی شهر کاکی است
گویش مردم شهرستان دشتی
گویش
دشتی ریشه در زبان باستان ایران و زبان پهلوی ساسانی دارد و برگرفته از
زبان لری است. زبان لری خود متفرعات زبان پهلوی جنوب غربی است ، چنان که به
نوشته اُرنسکی :
" لهجههای لری و بختیاری از آن قبایل
جنوب غربی ایران است به طور کلی به گروهی از لهجههای ایران مربوط است که
لهجههای جنوب غربی فارس نیز جزء آن میباشند."
گویش دشتی از دقیق ترین و از نظر استقلال
زبانهای محلی از خالص ترین گویشهای جنوب ایران است که اغلب کلمات اصیل
فارسی در آن وجود دارد. شاخههای این گویش از حدود جغرافیایی دشتی گذشته ،
تا بنادر ثلاثه و توابع آن ادامه دارد و حتی در منطقه کوهستانی جم و ریز
اغلب کلمات به صورت فصیح کتابی استعمال میشود.
یکی از نشانههای اصالت گویش دشتی این است
که هنوز واژه و لغاتی از زبان پهلوی ساسانی در آن وجود دارد چنان که در
بعضی از روستاههای دشتی که کمتر تحت تأثیر زبان عربی و سایر زبانهای
بیگانه قرار گرفتهاند برخی از کلمات و واژههای زبان پهلوی محفوظ
ماندهاست. به طور مثال لغت کٌهنه « Kohne » را کوهنه « Kwahne » تلفظ
میکنند که در زبان پارسی باستان کوهنک « Kwahnak » بوده تنها تغییری که بر
این لغت عارض شده تبدیل حرف « کاف » در آخر کلمه به «ها » غیر ملفوظ است
یا لغت خوش از خوَش « Xwas » و خورد از خوَرد« Xward » تلفظ میکنند هم
چنین واژگان « شتر » اشتر «Ostor » اِشتُو « Estow » « شتاب » و ... همگی
بازمانده زبان پهلوی جنوبی یعنی زبان رایج روزگار ساسانی است
علم در دشتی
علم
در شهرستان دشتی پیشینهای طولانی دارد و بدین سبب باید به سخن رئیس جمهور
سابق ایران سید محمد خاتمی اشاره کرد که دشتی را نگین فرهنگی جنوب
نامیدند. علت این مسئله را میتوان در وجود مشاهیر و بزرگانی دانست که این
شهرستان در طول تاریخ خود که بسیاری آن را با پیش از اسلام مرتبط میدانند
به جامعهٔ ایران ارائه دادهاست. بزرگانی چون مفتون دشتی، فایز دشتی، خالو
حسین دشتی، غلامرضا دادبه، علی دشتی، میرزا محمد جعفر خان حقایق نگار
خورموجی، محمد خان دشتی و ... . همچنین باید به این نکته اشاره کرد که وجود
مدارس کهن در این شهرستان قدمتی نزدیک به 150 سال دارد که در نوع خود قابل
توجه میباشد از این دست مدارس کهن میتوان به مدرسهای که توسط مجنهد
مرحوم شیخ عبدالله حاجیانی در این شهر اداره میشد اشاره کرد
بخشها
شهرستان دَشتی شامل ۳ بخش به نامهای زیر است:
بخش مرکزی شهرستان دشتی
دهستان خورموج
دهستان مرکزی (دشتی)
شهرها: خورموج
بخش شنبه و طسوج
دهستان شنبه
دهستان طسوج
بخش کاکی
دهستان چغاپور
دهستان کاکی
دهستان کبگان
شهرها: کاکی
+ نوشته شده در چهارشنبه بیستم شهریور ۱۳۹۲ ساعت توسط باران
|